بیشترین و کمترین مقدار، تابعهای توانی
بیشترین و کمترین مقدار تابع را روی یک مجموعه پیدا کن، نمودار y = xn را برای n زوج و فرد مقایسه کن و با نمودار y = x−n آشنا شو.
- اوکراین: کلاس ۱۰
- روسیه: کلاس ۱۰
- آلمان: پایهٔ ۹
- فرانسه: پایهٔ ۱۰
راهنما
بیشترین و کمترین مقدار تابع در حسابان ۲ پایهٔ دوازدهم (فصل ۵، اکسترممهای یک تابع) آمده است. بقیهٔ این کارگاه، یعنی تابعهای توانی با نمای طبیعی و صحیح، تکمیلی است و در کتابهای درسی ایران نیست.
عدد f(x۰) بیشترین مقدار f روی مجموعهٔ M است اگر x۰∈M و برای هر x در M داشته باشیم f(x) ≤ f(x۰). مینویسیم maxf(x) = f(x۰)؛ کمترین مقدار را با min نشان میدهیم. ممکن است تابع روی یک مجموعه بیشترین یا کمترین مقدار نداشته باشد.
برای y = xn با n طبیعی: اگر n زوج باشد، تابع زوج است، روی (−∞, ۰] نزولی و روی [۰, ∞) صعودی؛ اگر n فرد باشد، تابع فرد و روی ℝ صعودی است.
تابع y = x−n برای x ≠ ۰ تعریف میشود. برای n زوج، تابع زوج است و بردش (۰, ∞) است؛ برای n فرد، تابع فرد است و بردش (−∞, ۰) ∪ (۰, ∞) است.