تابع ⁦y = x²⁩ و نمودار آن

برای ⁦y = x²⁩ جدول مقدارها بساز، نقطه‌ها را رسم کن، ویژگی‌های نمودار را بشناس و معادله‌های ⁦x² = 4⁩ و ⁦x² = x + 2⁩ را با نمودار حل کن.

دا کارځای لا پښتو ته نه دی ژباړل شوی او په فارسي ښودل کېږي.

لارښود

این کارگاه به درس «سهمی» ریاضی (۱) دهم نزدیک است. مساحت مربعی با ضلع x برابر ⁦y = x²⁩ است. این تابع y = x۲ است: به ازای هر x یک مقدار y داریم.

برای رسم نمودار، برای x از ⁦−۳⁩ تا ۳ جدول مقدارها بساز، نقطه‌های <bdi dir="ltr">⁦(x, y)⁩</bdi> را روی صفحه علامت بزن و با یک منحنی هموار به هم وصل کن. این نمودار را سهمی می‌نامند.

ویژگی‌ها: از <bdi dir="ltr">⁦(0, 0)⁩</bdi> می‌گذرد؛ نسبت به محور y‌ها متقارن است، چون x و ⁦−x⁩ به یک y می‌رسند؛ همهٔ نقطه‌هایش روی محور x‌ها یا بالای آن‌اند؛ پس y همیشه ≥ ۰ است؛ کمترین مقدار تابع ۰ است و در ⁦x = ۰⁩ به دست می‌آید.

برای حل x۲ = a با نمودار، طول نقطه‌هایی را پیدا کن که نمودار ⁦y = x²⁩ خط ⁦y = a⁩ را قطع می‌کند. اگر ⁦a > 0⁩ دو جواب، اگر ⁦a = 0⁩ یک جواب و اگر ⁦a < 0⁩ هیچ جوابی نیست. برای حل x۲ = x + ۲ ببین ⁦y = x²⁩ و ⁦y = x + 2⁩ کجا به هم می‌رسند.