چهارم متناسب و دو بار پیدا کردن مقدار یک واحد

مسئله‌های «چهارم متناسب»، یعنی سه عدد معلوم و چهارمی نامعلوم، در ریاضی پنجم (فصل ۳، تناسب، ص ۸۸) و ششم (کسر، نسبت و تناسب، ص ۱۱۰) آمده‌اند. دو روش جواب می‌دهد: روش نسبت‌ها و پیدا کردن مقدار برای یک واحد (روش واحد).

روش نسبت‌ها: برای ۳ رومیزی ۱۰ متر پارچه لازم است؛ برای ۶ رومیزی چند متر؟ تعداد رومیزی‌ها ۶ ÷ ۳ = ۲ برابر شده، پس پارچه هم ۲ برابر می‌شود: ۱۰×۲ = ۲۰ (متر)، یا ۱۰×(۶ ÷ ۳) = ۲۰ (متر).

پیدا کردن مقدار برای یک واحد: اول مقدار یک واحد را پیدا می‌کنیم و بعد برای تعداد خواسته‌شده. در مسئله‌های دو تغییری، هر بار فقط یکی را تغییر بده، نه هر دو را با هم.