عمودي جمع او تفریق

کله چې عددونه لوی شي، جمع او تفریق په عمودي ډول لیکو: عددونه داسې یو د بل لاندې لیکو چې یویز د یویز لاندې، لسیز د لسیز لاندې او سلیز د سلیز لاندې وي. دا د مقامي قیمت له امله دی.

تل د یویز له ستون، یعنې ښي اړخ ستون، پیل وکړئ او ستون په ستون کیڼ لور ته لاړ شئ. په هر خانه کې یوازې یو رقم لیکل کېږي.

که د یوه ستون جمع ۱۰ یا تر هغه زیاته شي، لکه ⁦۸ + ۷ = ۱۵⁩، نو ۵ په همغه ستون کې ولیکئ او ۱ لس د حاصل په توګه د راتلونکي ستون پورته ولیکئ. کله چې هغه ستون جمع کوئ، دا حاصل هم ورسره جمع کړئ.

په تفریق کې، که پورتنی رقم له لاندیني رقم څخه کوچنی وي، د کیڼ اړخ له ستون څخه پور اخیستل: د هغه ستون پر پورتني رقم ووهئ. هغه رقم یو کمېږي، کرښه پرې راځي او نوی عدد یې پورته لیکل کېږي. ستاسو ستون ۱۰ زیاتېږي.

د تفریق د آزموینه لپاره، د تفریق حاصل له مفروق سره جمع کړئ. که مفروق منه لاسته راغی، ستاسو ځواب سم دی.

هر رقم چې سم یې ولیکئ شین کېږي. که یو رقم لا سم نه وي، شاوخوا یې ټکي ټکي کرښه راځي چې بیا یې حساب کړئ. که ودرېدئ، د «دا ستون راته وښیه» تڼۍ ووهئ.